คอลลาเจน
คอลลาเจน เป็นสารสำคัญที่ช่วยให้ผิวแข็งแรง ยืดหยุ่น และดูอ่อนเยาว์ หากเริ่มสังเกตว่าผิวหมองคล้ำ หน้าโทรม ไม่สดใส หรือมีริ้วรอยเล็ก ๆ อาจเป็นสัญญาณว่าร่างกายเริ่มขาดคอลลาเจน ซึ่งเป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นได้ตามวัยครับ
ในบทความนี้ หมอจะพาไปเจาะลึกว่า คอลลาเจน คืออะไร ? มีความสำคัญอย่างไร ? พร้อมแชร์วิธีเสริมสร้างคอลลาเจนทั้งจากภายในและหัตถการทางการแพทย์ เพื่อช่วยให้ผิวกลับมาเต่งตึง กระจ่างใส และดูสุขภาพดีอย่างเป็นธรรมชาติ
สารบัญ คอลลาเจน
คอลลาเจน คืออะไร ?
คอลลาเจน (Collagen) เป็นโปรตีนเส้นใยชนิดหนึ่งที่ทำหน้าที่เป็นโครงสร้างหลักของเนื้อเยื่อเกี่ยวพันในร่างกาย เช่น ผิวหนัง เส้นเอ็น และหลอดเลือด โดยเฉพาะในผิวหนังซึ่งประกอบด้วยคอลลาเจนมากถึง 75% และคิดเป็นประมาณ1 ใน 3 ของโปรตีนทั้งหมดในร่างกาย
คอลลาเจนมีบทบาทสำคัญในการเสริมความยืดหยุ่น ความแข็งแรงของเนื้อเยื่อ และช่วยกักเก็บความชุ่มชื้นไว้ในผิว ทำให้ผิวดูเรียบเนียนและมีสุขภาพดี
คอลลาเจน มีกี่ประเภท ?
คอลลาเจนมีมากกว่า 28 ประเภท แต่ที่พบมากและมีบทบาทสำคัญในร่างกาย มีอยู่หลัก ๆ ประมาณ 5 ประเภท ดังนี้
- คอลลาเจนชนิดที่ 1 (Type I) เป็นคอลลาเจนที่พบมากที่สุดในร่างกาย โดยเฉพาะในผิวหนัง เส้นเอ็น กระดูก ฟัน และเนื้อเยื่อเกี่ยวพันต่าง ๆ หน้าที่หลักคือช่วยให้ผิวหนังตึงกระชับ แข็งแรง และมีความยืดหยุ่น นอกจากนี้ยังเสริมความแข็งแรงให้กับกระดูกและฟันด้วย
- คอลลาเจนชนิดที่ 2 (Type II) พบมากในกระดูกอ่อนและข้อต่อต่าง ๆ มีบทบาทสำคัญในการรองรับแรงกระแทกและช่วยให้ข้อต่อเคลื่อนไหวได้ดี คนที่มีปัญหาเกี่ยวกับข้อเสื่อมหรือปวดข้อ มักได้รับการแนะนำให้เสริมคอลลาเจนชนิดนี้
- คอลลาเจนชนิดที่ 3 (Type III) มักทำงานร่วมกับชนิดที่ 1 พบในผิวหนัง หลอดเลือด กล้ามเนื้อ และอวัยวะภายในต่าง ๆ มีบทบาทในการรักษาความยืดหยุ่นและความกระชับของผิว อีกทั้งยังช่วยในการฟื้นฟูเนื้อเยื่อที่บาดเจ็บ
- คอลลาเจนชนิดที่ 4 (Type IV) พบในชั้นเยื่อบุเซลล์หรือ basement membrane โดยเฉพาะที่ผิวหนัง ไต และหลอดเลือด มีหน้าที่ช่วยกรองสารต่าง ๆ และเป็นโครงสร้างสำคัญของเนื้อเยื่อชั้นลึก
- คอลลาเจนชนิดที่ 5 (Type V) พบในผิว ผม รก และกระจกตา มีบทบาทในการช่วยสร้างเส้นใยคอลลาเจนและเนื้อเยื่อเฉพาะส่วนที่ต้องการความละเอียด เช่น รกของหญิงตั้งครรภ์และกระจกตา ซึ่งต้องการโครงสร้างที่แข็งแรงและยืดหยุ่นสูง
คอลลาเจนแต่ละประเภทมีหน้าที่เฉพาะที่สำคัญต่างกัน และการเสริมคอลลาเจนก็ควรเลือกชนิดให้เหมาะกับความต้องการของร่างกายครับ เช่น เพื่อผิว หรือเพื่อข้อต่อ เป็นต้น
ประโยชน์ของคอลลาเจน
- ลดริ้วรอยและความหย่อนคล้อย ช่วยให้ผิวแน่นกระชับ ดูอ่อนเยาว์
- เพิ่มความชุ่มชื้นให้ผิว ลดผิวแห้ง แตก ลอก ทำให้ผิวนุ่ม ดูสุขภาพดีขึ้น
- ฟื้นฟูผิวจากแสงแดดและมลภาวะ เสริมเกราะป้องกันผิวให้แข็งแรง
- ช่วยให้ผิวเรียบเนียน ลดจุดด่างดำและรอยสิวอย่างมีประสิทธิภาพ
- กระตุ้นการผลัดเซลล์ผิว ทำให้ผิวดูสดใส เปล่งปลั่ง สีผิวสม่ำเสมอ
คอลลาเจนจะลดลงเมื่ออายุเท่าไหร่ ?
โดยปกติร่างกายสามารถผลิตคอลลาเจนได้เองตามธรรมชาติ แต่เมื่ออายุเพิ่มขึ้น กระบวนการผลิตคอลลาเจนจะเริ่มชะลอตัวลง โดยเริ่มลดลงตั้งแต่อายุประมาณ 20 ปี และลดลงเฉลี่ยปีละ 1% เมื่อเข้าสู่วัย 30-50 ปี การลดลงของคอลลาเจนจะยิ่งเห็นได้ชัด ส่งผลโดยตรงต่อผิวพรรณ
คอลลาเจนถือเป็นส่วนสำคัญอย่างยิ่งต่อสุขภาพผิวครับ เพราะทำหน้าที่เป็นโครงสร้างหลักของชั้นผิวหนัง ช่วยให้ผิวมีความเรียบเนียน กระชับ และคงความชุ่มชื้น เมื่อร่างกายมีคอลลาเจนเพียงพอ ผิวจะดูอ่อนเยาว์ เปล่งปลั่ง และสามารถต้านทานต่อปัจจัยที่ทำร้ายผิว เช่น แสงแดดหรือมลภาวะได้ดี
แต่หากระดับคอลลาเจนลดลง ผิวจะเริ่มสูญเสียความยืดหยุ่น เกิดริ้วรอย ความหย่อนคล้อย และผิวแห้งกร้านได้ง่ายขึ้น การดูแลและเสริมคอลลาเจนอย่างสม่ำเสมอจึงเป็นสิ่งสำคัญ โดยเฉพาะสำหรับผู้ที่ต้องการชะลอวัยและรักษาความสดใสของผิวให้อยู่กับเราได้นานที่สุด
วิธีการเสริมสร้างคอลลาเจน
- รับประทานอาหารที่มีกรดอะมิโนสูง เช่น ไข่ขาว เนื้อปลา ไก่ และถั่วต่าง ๆ
- เสริมวิตามินซี ช่วยกระตุ้นการสังเคราะห์คอลลาเจน พบได้ในผลไม้รสเปรี้ยว ฝรั่ง พริกหวาน
- ทานผักใบเขียวเข้ม เช่น คะน้า ผักโขม บรอกโคลี ซึ่งมีสารต้านอนุมูลอิสระสูง
- ทานอาหารที่มีซิงก์ (Zinc) และทองแดง (Copper) เช่น หอยนางรม เมล็ดฟักทอง ตับ
- รับประทานอาหารที่มีคอลลาเจนโดยตรง เช่น น้ำซุปกระดูก หนังปลา ตีนไก่ หรือเลือกทานอาหารเสริมคอลลาเจน
- ดื่มน้ำให้เพียงพอ เพื่อให้ผิวชุ่มชื้นและส่งเสริมกระบวนการสร้างคอลลาเจน
- บำรุงผิวด้วยผลิตภัณฑ์ที่มีสารต้านอนุมูลอิสระ เช่น วิตามินซี วิตามินอี เรตินอล หรือเปปไทด์ ช่วยกระตุ้นการผลิตคอลลาเจนและป้องกันการเสื่อมของผิว
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ กระตุ้นการไหลเวียนเลือด ส่งผลดีต่อการสร้างคอลลาเจน
- ลดความเครียด เพราะความเครียดทำให้ร่างกายผลิตฮอร์โมนคอร์ติซอลสูงขึ้น ซึ่งจะเร่งการทำลายคอลลาเจนและทำให้ผิวเสื่อมสภาพเร็วขึ้นครับ
- นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ เพราะช่วงเวลานอนคือช่วงที่ร่างกายฟื้นฟูและสร้างคอลลาเจนได้ดีที่สุด
5 หัตถการงานผิวที่ช่วยกระตุ้นคอลลาเจน
ในปัจจุบันมีหัตถการความงามหลายรูปแบบที่สามารถช่วยกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนได้อย่างมีประสิทธิภาพ หมอแนะนำ 5 หัตถการงานผิว ที่ได้รับความนิยมและเห็นผลชัดเจนในการฟื้นฟูคอลลาเจนในผิว ดังนี้ครับ
Gouri
Gouri คือสารกระตุ้นคอลลาเจนใต้ผิวชนิดแรกของโลกที่ใช้ PCL (Polycaprolactone) ในรูปแบบของเหลว สามารถฉีดเข้าสู่ชั้นผิวได้โดยตรง ช่วยกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนจากภายในอย่างเป็นธรรมชาติ ส่งผลให้ริ้วรอยลดเลือน ผิวที่เคยเสื่อมโทรมกลับมาแข็งแรง เต่งตึง กระชับขึ้น กระจ่างใสและอิ่มฟู
Sculptra
Sculptra คือ สารกระตุ้นคอลลาเจนที่สกัดจาก PLLA ( Poly-L-Lactic acid) จากงานวิจัยพบว่าสามารถกระตุ้นคอลลาเจน Type 1 ตามกระบวนการธรรมชาติ ได้ถึง 66.5% ช่วยทดแทนคอลลาเจนที่เสียไปเมื่ออายุมากขึ้น และช่วยฟื้นฟูผิวจากโครงสร้างชั้นลึก ช่วยให้ผิวแน่นกระชับ ยืดหยุ่น อิ่มฟู และใบหน้าดูยกกระชับขึ้น
Radiesse
Radiesse เป็นนวัตกรรมการฟื้นฟูผิวแบบองค์รวม ที่มีส่วนประกอบของ Calcium Hydroxylapatite (CaHA) เข้าไปฟื้นฟู Fibroblast ทำให้เกิดการกระตุ้นสารสำคัญในร่างกาย 5 ชนิด ได้แก่ Collagen Type 1 และ Type 3, Elastin, Angiogenesis และ Proteoglycans ช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นให้ผิวแน่นขึ้น เฟิร์มกระชับ ลดริ้วรอยเล็ก ๆ และฟื้นฟูผิวให้ผิวดูเด็กลง
Neauvia
Neauvia Filler เป็นฟิลเลอร์เนื้อเจลที่ออกแบบมาเพื่อการดูแลผิวโดยเฉพาะ ช่วยปรับคุณภาพผิว ลดริ้วรอย กระตุ้นการสร้างคอลลาเจน เพิ่มความยืดหยุ่น เติมเต็มความชุ่มชื้นให้ผิว ทำให้ผิวแน่นกระชับ อิ่มฟู พร้อมปรับผิวให้เรียบเนียน ฉ่ำวาวดูสุขภาพดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ไม่ทำให้เกิดการอักเสบหรือบวมหลังการฉีด
Juvelook
Juvelook คือไฮบริดฟิลเลอร์ (Hybrid Filler) ที่รวมสารสำคัญ 2 ชนิดไว้ด้วยกัน ได้แก่ PDLLA (Poly-D,L-Lactic Acid) และ Hyaluronic Acid (HA) สามารถเติมเต็มผิวพร้อมกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนไปในตัว ช่วยให้ผิวเรียบเนียน ลดเลือนริ้วรอยเล็ก ๆ พร้อมกระชับรูขุมขน ให้ผิวดูสดใสและอ่อนเยาว์ขึ้นอย่างเป็นธรรมชาติ
5 เทคโนโลยีที่ช่วยกระตุ้นคอลลาเจน
นอกจากการบำรุงทั่วไปแล้ว การใช้เทคโนโลยีทางการแพทย์สามารถช่วยกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนได้อย่างตรงจุดและเห็นผลชัดเจน หมอรวบรวม 5 เทคโนโลยียอดนิยมที่ช่วยฟื้นฟูผิวให้แน่นกระชับและดูอ่อนเยาว์ ดังนี้
Hifu / Ulthera
Hifu กับ Ulthera เป็นเทคโนโลยียกกระชับผิวที่ใช้คลื่นอัลตราซาวด์ความเข้มข้นสูง ส่งพลังงานลงลึกถึงชั้น SMAS ซึ่งเป็นชั้นผิวเดียวกับที่ใช้ในการผ่าตัดดึงหน้า พลังงานที่ส่งลงไปจะช่วยกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนใหม่ตามธรรมชาติ ช่วยยกกระชับผิวที่หย่อนคล้อย ลดเลือนริ้วรอย และปรับรูปหน้าให้ดูชัดขึ้นโดยไม่ต้องผ่าตัดหรือพักฟื้น
Thermage
Thermage เป็นเทคโนโลยียกกระชับผิวที่ใช้พลังงานคลื่นวิทยุความถี่สูง (Radio Frequency – RF) ส่งลงไปในชั้นผิวหนัง ตั้งแต่ผิวชั้นบนจนถึงชั้นไขมัน ช่วยกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนใหม่ ทำให้ผิวเกิดการหดตัว ส่งผลให้ผิวตึงกระชับทันทีหลังทำ พร้อมฟื้นฟูผิวให้ดีขึ้นอย่างต่อเนื่องในระยะยาว และยังช่วยลดไขมันสะสมใต้ผิวได้ดีอีกด้วย
Pico Laser
Pico Laser คือเลเซอร์ความเร็วสูงระดับ Picosecond ที่ปล่อยพลังงานในช่วงเวลาสั้นมาก ช่วยกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนใต้ผิวอย่างมีประสิทธิภาพผ่านกระบวนการฟื้นฟูผิวตามธรรมชาติ ทำให้ผิวเรียบเนียน กระชับรูขุมขน อีกทั้งยังช่วยในการรักษาปัญหาฝ้า กระลึก รอยดำ หลุมสิว แผลนูน รวมถึงการลบรอยสักได้อย่างแม่นยำและปลอดภัย
Fotona Laser
Fotona SP Dynamis เป็นเลเซอร์ที่รวมพลังงานจาก 2 คลื่นความถี่ (Duo Wavelength) คือ Er:YAG 2940 nm และ Nd:YAG 1064 nm ไว้ในเครื่องเดียว ช่วยกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนใหม่ลึกถึงโครงสร้างผิว พร้อมผลัดเซลล์ผิวชั้นบนอย่างอ่อนโยน ปรับสีผิวให้สม่ำเสมอ กระชับรูขุมขน และฟื้นฟูผิวให้เรียบเนียน
Sylfirm X
Sylfirm X เป็นเทคโนโลยีที่ผสานการทำงานระหว่าง Microneedling (เข็มขนาดเล็ก) กับพลังงาน คลื่นวิทยุ (RF) เพื่อฟื้นฟูผิวอย่างล้ำลึก ช่วยกระตุ้นการซ่อมแซมและการสร้างคอลลาเจนใหม่อย่างต่อเนื่อง ทำให้ผิวเต่งตึงขึ้น เรียบเนียน ริ้วรอยจางลง รูขุมขนกระชับ และโครงสร้างผิวแข็งแรงขึ้นอย่างชัดเจน
วิธีป้องกันไม่ให้คอลลาเจนในผิวลดลง
- หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์ ซึ่งเป็นปัจจัยเร่งให้คอลลาเจนเสื่อมสลาย
- หลีกเลี่ยงแสงแดดจัดโดยไม่ป้องกัน เพราะรังสี UV ทำลายคอลลาเจนใต้ผิวหนัง
- ใช้เครื่องแต่งกายป้องกันแดด เช่น ใส่หมวก แว่นกันแดด เสื้อแขนยาว หรือกางร่ม เมื่ออยู่กลางแจ้ง เพื่อช่วยป้องกันผิวจากแสงแดด
- ใช้ผลิตภัณฑ์กันแดดอย่างสม่ำเสมอ เลือกครีมกันแดดที่มีค่า SPF 30 ขึ้นไป และ PA+++ ทาซ้ำทุก 2-3 ชั่วโมงเมื่ออยู่กลางแจ้ง
- หลีกเลี่ยงการล้างหน้าหรืออาบน้ำด้วยน้ำร้อนจัด เพราะความร้อนสามารถทำลายชั้นไขมันบนผิว และเร่งการสลายของคอลลาเจนได้
- เลี่ยงการแสดงสีหน้าซ้ำ ๆ เช่น ขมวดคิ้วหรือยิ้มบ่อย ที่อาจทำให้เกิดริ้วรอยถาวรได้ง่ายขึ้น เพราะเมื่ออายุมากขึ้น คอลลาเจนในผิวลดลง ผิวจะเสียความยืดหยุ่น และฟื้นตัวจากการย่นได้ช้าลง ทำให้รอยพับกลายเป็นร่องลึกถาวรครับ
- หลีกเลี่ยงการใช้ผลิตภัณฑ์ดูแลผิวที่รุนแรงเกินไป เพราะอาจทำลายสมดุลผิวและเร่งการเสื่อมของคอลลาเจน
- อย่าถูหรือขัดผิวแรงเกินไป โดยเฉพาะบริเวณใต้ตาและมุมปาก การเสียดสีแรง ๆ ทำให้เส้นใยคอลลาเจนอ่อนแอเร็วขึ้น
- ควบคุมน้ำหนักอย่างเหมาะสม การโยโย่ หรือการลดน้ำหนักอย่างรวดเร็ว อาจทำให้ผิวเหี่ยวย่น และสูญเสียคอลลาเจนได้
- หลีกเลี่ยงการบริโภคน้ำตาลมากเกินไป เพราะน้ำตาลจะทำให้เกิดกระบวนการ “ไกลเคชัน” (Glycation) ที่ทำลายโครงสร้างคอลลาเจน ทำให้ผิวเสียความยืดหยุ่นและเกิดริ้วรอยเร็วขึ้นครับ
สรุป คอลลาเจน สำคัญอย่างไร ? เสริมสร้างคอลลาเจนด้วยวิธีไหนดี ?
คอลลาเจนเป็นโปรตีนสำคัญที่ช่วยให้ผิวหนังมีความยืดหยุ่นและแข็งแรง เมื่อร่างกายผลิตคอลลาเจนน้อยลง ผิวจะเกิดความหย่อนคล้อยและริ้วรอย การเสริมสร้างคอลลาเจนสามารถทำได้ทั้งจากการบำรุงด้วยอาหาร การดูแลตัวเอง และการทำหัตถการทางการแพทย์ เช่น การฉีดสารกระตุ้นคอลลาเจน (Collagen Biostimulator) และการใช้เลเซอร์ เพื่อฟื้นฟูและซ่อมแซมผิวอย่างตรงจุด เห็นผลรวดเร็ว
สำหรับผู้อ่านทุกท่านที่มีข้อสงสัยเพิ่มเติม ทีมแพทย์ V Square Clinic ทุกคนยินดีให้คำปรึกษาฟรี โดยไม่มีค่าใช้จ่าย หรือสามารถปรึกษาหมอทาง inbox facebook หรือ Line นี้ได้เลยครับ หมอตอบเองครับ
